Zbiory

Harcerstwo

Kolekcja Harcerska – najmłodsza kolekcja w zbiorach Muzeum – powstała w 1991 r., dzięki staraniom krakowskich organizacji i środowisk harcerskich. Obejmuje tereny przedwojennych Chorągwi ZHP: krakowskiej i lwowskiej, gromadząc eksponaty pochodzące od 1910 r. do czasów współczesnych.
Kolekcja, licząca obecnie ok. 5 tys. pozycji, głównie z darów i przekazów, dzieli się na dwie części: muzealia i materiały archiwalno-biblioteczne.
Z ciekawszych pozycji w części muzealiów można wymienić odznaki twórcy harcerstwa polskiego Andrzeja Małkowskiego, a także jeden z najstarszych krzyży harcerskich. Poza tym są tu również przedwojenne i powojenne mundury młodzieżowe i instruktorskie, części umundurowania: sznury, gwizdki, naszywki, pasy, finki, sprzęt obozowo-biwakowy, menażki, manierki, plecaki, tornistry, kompasy, saperki, laski itp. Kolekcja zawiera też zbiór plakietek i odznak powojennych polskich i zagranicznych oraz przedmioty pamiątkowe takie jak medale, laurki, ryciny, a także sztandary i proporce.
Bardzo cenną częścią zbioru są fotografie, szczególnie z okresu najwcześniejszego, czyli z lat 1911–1918 i 20-lecia międzywojennego. Znajduje się tu np. oryginalne zdjęcie ślubne Olgi i Andrzeja Małkowskich, fotografia wycieczki Elsów do Zamku Odrzykońskiego, zdjęcia czołowych działaczy skautowych z lat 1911–1914, pierwszych drużyn męskich i żeńskich: krakowskich i lwowskich, także bogaty zbiór zdjęć z okresu międzywojennego.
Drugą część kolekcji można podzielić na zbiory książek i broszur, prasę i materiały archiwalne. Można tu znaleźć tak unikatowe pozycje, jak książki Andrzeja Małkowskiego Skauting jako system wychowania młodzieży na podstawie dzieła gen. Baden-Powella (Lwów 1911), Polskie skautki. Zarys organizacyjny (Lwów 1913), Zygmunta Wyrobka Vade Mecum Skauta (Kraków 1913), Jana Zawady Czuj Duch (Kraków 1913) oraz wiele, wiele innych z lat 1911–1918 i okresu międzywojennego, z II wojny światowej, czasów powojennych aż do współczesnych. Podobnie rzecz się ma z prasą harcerską, jej zbiór zawiera pozycje od najstarszych, tj. lwowskiego „Skauta” po czasopisma ukazujące się obecnie.
Równie cenne są archiwalia, m.in. pierwsze dokumenty organizacyjne, dzienniczki zastępów i drużyn, raporty, rozkazy, spisane ręcznie wspomnienia pierwszych polskich działaczy skautowych itp.
Szczególne miejsce zajmują eksponaty dotyczące krakowskich Szarych Szeregów, m.in. unikatowe w skali polskiej archiwum krakowskiego „Zawiszy” oraz proporce poszczególnych drużyn, czy komplety wydawanych przez krakowskich harcerzy konspiracyjnych gazetek „Na Ucho” i „Watry”.
Mamy nadzieję, że kolekcja będzie wzbogacać się o dalsze pozycje i będzie źródłem inspiracji dla historyków harcerstwa, a także da możliwość obecnie działającym organizacjom harcerskim sięgania do korzeni swej organizacji, tak bardzo zasłużonej dla wychowania moralnego i patriotycznego młodzieży polskiej.

Galeria: Kolekcja harcerska