Zbiory

II Wojna Światowa

W zbiorach Muzeum  znajdują się obiekty, fotografie i dokumenty stanowiące cenne źródło wiedzy o czasach okupacji niemieckiej w Krakowie w latach 1939–1945.
Na uwagę zasługują zwłaszcza materiały związane z eksterminacją krakowskich Żydów, dokumenty poświadczające niemieckie zbrodnie w Krakowie (pochodzące z powojennych ekshumacji z miejsc masowych egzekucji), grypsy z więzień przy ul. Pomorskiej i Montelupich, niemiecka i konspiracyjna prasa z lat wojny, ulotki i obwieszczenia władz niemieckich oraz zespół tzw. afiszy śmierci.
Kolekcja korespondencji obozowej Polaków z czasów II wojny światowej została Muzeum ofiarowana przez Jana Pająka. Liczy ok. 800 kart pocztowych i listów wysłanych przez więźniów z obozów jenieckich i obozów koncentracyjnych, a także korespondencji skierowanej przez rodziny do swoich najbliższych przetrzymywanych w hitlerowskich obozach.
Fotografie z tego okresu są niezwykle cenne, ponieważ w krakowskich muzeach i archiwach zachowało się niewiele zdjęć wojennych z lat 1939–1945, zwłaszcza w porównaniu z okresem przedwojennym i powojennym. Dokumentują one poczynania władz niemieckich w Krakowie. Są to m.in. zdjęcia z masowych egzekucji na ulicach miasta, przedstawiające burzenie krakowskich pomników, ilustrujące funkcjonowanie getta żydowskiego, dokumentujące budowę niemieckich umocnień w Krakowie w ostatnich miesiącach okupacji czy pokazujące nasze miasto tuż po wkroczeniu Armii Czerwonej. Muzealne fotografie ilustrują działalność Rady Głównej Opiekuńczej, zajmującej się m.in. opieką nad tysiącami więźniów obozów i więzień, w tym największego krakowskiego więzienia przy ul. Montelupich.
Specjalną wartość mają pamiątki związane z martyrologią społeczności Krakowa w latach wojny. Są to np. przedmioty wykonane przez więźniów w czasie ich pobytu więzieniach, obozach koncentracyjnych, obozach jenieckich. Często są to drobne, niepozorne przedmioty, pamiątki osobiste i rodzinne, ale także bezcenne źródło naszej wiedzy o „czasach pogardy”. Wśród nich są m.in. szachy wykonane z chleba, różaniec skręcony ze sznurka, krzyżyk, serce i kotwica wykonane przez więźnia Montelupich, Adama Wojnara, pierścionek z cyfrą „X” zrobiony w obozie jenieckim Gross-Born przez Jana Michała Fischera dla swojej żony Ireny, serwetka z nazwiskami kobiet więźniarek z celi nr 52 więzienia przy ul. Montelupich, aresztowanych latem i jesienią 1941 r., wykonana przez nie dla komendantki celi Marii Tomczakówny.
Szczególne miejsce w zbiorach Muzeum zajmuje papierośnica wykonana przez nazistowskich oprawców z ludzkiej skóry oraz zachowane fragmenty zburzonego przez Niemców pomnika Grunwaldzkiego i dzieła krakowskich artystów z okresu powojennego, będące twórczym i artystycznym odniesieniem do czasów okupacji.

Galeria: II wojna światowa