Senatorowie województwa krakowskiego w II Rzeczypospolitej (1922-1939)
Wielka rola Senatu odrodzonej Rzeczypospolitej oraz znaczenie parlamentarzystów w życiu społecznym i politycznym ówczesnego państwa, to jeden z powodów przygotowania tej monografii.
Odzyskanie przez Polskę niepodległości 11 XI 1918 r. postawiło przed odrodzonym państwem wiele zadań ustawodawczych. Potrzeby kraju, który przez 123 lata nie funkcjonował jako samodzielny organizm, były ogromne. Najistotniejsze było ujednolicenie i skodyfikowanie prawa, które obowiązywało dotychczas na naszych ziemiach, wchodzących w skład trzech państw zaborczych oraz stworzenie nowoczesnego systemu prawnego.
Utworzenie drugiej Izby parlamentarnej - Senatu - poprzedziła długa debata polityczna. Ostatecznie inauguracyjne posiedzenie Senatu I kadencji odbyło się 28 X 1922 r.
Posiedzenia Senatu, podobnie jak i początkowo Sejmu, odbywały się w dawnym gmachu szkolnym Instytutu Szlacheckiego przy ul. Wiejskiej, w byłej reprezentacyjnej sali Instytutu Szlacheckiego. Było to stosunkowo duże wnętrze, z półkolistą wnęką. We wnęce na podwyższeniu umieszczono miejsca dla marszałka, poniżej dla członków prezydium oraz mównicę. Po jej bokach były ustawione fotele dla członków Rady Ministrów, a za nimi na drugiej kondygnacji loże dla Naczelnika Państwa, później Prezydenta RP, i dla dyplomatów zagranicznych. Ponad arkadą umieszczono krzyż i łaciński napis: Salus Reipublicae - Suprema Lex, czyli: "Dobro Rzeczypospolitej - najwyższym prawem".
Siedziba dwuizbowego parlamentu była zdecydowanie za mała i nie miała także dobrej akustyki. Ostatecznie jednak
dotychczasowa sala została przeznaczona wyłącznie na posiedzenia Senatu i poddana adaptacji, a Sejm otrzymał nową siedzibę - projektu Kazimierza Skórewicza.
Wśród analizowanej w książce grupy senatorów znajdują się nestorzy polskiego ruchu ludowego w Galicji, w tym jego współtwórcy i czołowi przywódcy - Jakub Bojko oraz Andrzej Średniawski, a także czołowi działacze galicyjskiego ruchu socjalistycznego, jak Jan Englisch i Zygmunt Klemensiewicz. Są w tej grupie znakomici naukowcy polscy w dziedzinie biologii i chemii - Emil Godlewski jun. i Leon Marchlewski, jest też rektor krakowskiej Akademii Górniczej - Stanisław Skoczylas. Do tej grupy należy też wybitny hierarcha Kościoła rzymskokatolickiego, książę bp Adam Stefan Sapieha.
Jest w tej grupie wybitny przedstawiciel ruchu nauczycielskiego, Stanisław Nowak oraz Feliks Gwiżdż, związany z ruchem podhalańskim, jest też przedstawiciel kadry dowódczej WP, gen. Andrzej Galica. W Izbie senackiej zasiadali również wielcy przemysłowcy - i równocześnie społecznicy - tacy jak Jan Goetz-Okocimski oraz Władysław Długosz, a także wyżsi urzędnicy administracji państwowej, jak Mikołaj Kwaśniewski i Kazimierz Duch oraz znany publicysta ekonomiczny - Daniel Gross.
Wśród senatorów znajdujemy ważnych dla Krakowa działaczy samorządowych, w tym Karola Rolle - wieloletniego wiceprezydenta, a potem prezydenta miasta, ponadto dwóch wiceprezydentów Krakowa - Kazimierza Ducha i Stanisława Skoczylasa.
Wielu senatorów tego województwa legitymowało się wcześniejszym doświadczeniem parlamentarnym, zarówno w Izbie poselskiej parlamentu austriackiego, jak i w Galicyjskim Sejmie Krajowym, a po 1918 r. - w parlamencie niepodległej Polski. Kilku z nich miało w swoim życiorysie piękną kartę służby w Legionach Polskich podczas I wojny światowej oraz w Wojsku Polskim w wojnie polsko-bolszewickiej.
W literaturze historycznej brak było dotychczas opracowania zawierającego informacje o życiu, działalności i znaczeniu grupy parlamentarzystów. Reprezentacja tego województwa obok przedstawicieli województwa lwowskiego, poznańskiego, warszawskiego, a także miasta Warszawy - należała do najbardziej interesujących pod względem potencjału intelektualnego i politycznego w Senacie II Rzeczypospolitej.
