Salon pod Faetonem

Salon pod Faetonem

Spotkania naukowe w ramach Salonu pod Faetonem przybliżą uczestnikom twórczość plastyczną i literacką Stanisława Wyspiańskiego. Ten wszechstronny artysta – malarz, dramatopisarz, poeta, inscenizator, reformator teatru i autor Wesela zapewnił sobie wysoką pozycję w dziejach polskiej sztuki i literatury. Na kolejnych spotkaniach Salonu pod Faetonem znawcy twórczości Wyspiańskiego opowiedzą nam o jego przełomowych osiągnięciach w dziedzinie teatru, dokonają analizy stylu malarskiego i języka poetyckiego, zagłębią się w niezwykły świat wyobraźni i symbolicznych wizji artysty, a wszystko to w poszukiwaniu oryginalnych i nowatorskich aspektów jego twórczości.
Wykłady naukowe odbywają się raz w miesiącu (w niedzielę) o godzinie 16.00 w Pałacu Krzysztofory (sala audytoryjna Kupferhaus).

22 października
Polskie Akropolis – Wawel w twórczej wizji Stanisława Wyspiańskiego
Szczególne miejsce w wyobraźni plastycznej i literackiej Stanisława Wyspiańskiego zajmowało wawelskie wzgórze, miejsce święte i magiczne, gdzie przez wieki koncentrowało się życie duchowe i polityczne Polski. Wawel nie należał jednak jedynie do planu przeszłości, był dla Wyspiańskiego polskim Akropolis, duchowym źródłem siły i wartości także na czas przyszły. W odrodzonej Polsce Wawel miał stać się znowu centrum życia kulturalnego i siedzibą centralnych instytucji państwowych. Na podstawie rysunków i przekazów powstał, wiele lat po śmierci Wyspiańskiego, fizyczny model zabudowy wzgórza zgodny z wizjami poety.
Prowadzenie: Marta Romanowska

26 listopada
„Ja chcę stworzyć to, czego nie ma…” – teatr Stanisława Wyspiańskiego
Teatralne dzieła Stanisława Wyspiańskiego, w jego autorskich inscenizacjach na scenie krakowskiej początku XX wieku, były wielki krokami ku nowoczesnemu teatrowi. Teatralna pasja i aktywność Wyspiańskiego na tym polu to – obok inscenizacji własnych dramatów (Wesele, Wyzwolenie) oraz Dziadów A. Mickiewicza – także publikacja Studium o „Hamlecie”, starania o dyrekcję Teatru Miejskiego w Krakowie oraz wizjonerskie plany wawelskiego Akropolis. Dzięki zachowanej dokumentacji ikonograficznej, wizerunkom aktorów, które sam wykonywał, a także ocalałym szkicom scenograficznym oraz notatkom, możemy poznać jego warsztat pracy inscenizatora.
Prowadzenie: Małgorzata Palka

17 grudnia
Artysta książki. Projekty graficzne w dziełach Stanisława Wyspiańskiego
Na ziemiach polskich zagadnienia związane z „piękną książką” pojawiły się na początku XX wieku. Uważano, że polskie drukarstwo będzie mogło konkurować z rynkami zagranicznymi przez podniesienie „produkcji pod względem jakościowym” i zapraszano do współpracy najwybitniejszych artystów.  Wśród nich twórcą o największym wpływie na nowoczesny kształt książki polskiej okazał się Stanisław Wyspiański, który projektując układy graficzne
i typografię, zreformował polską grafikę książkową. W tworzeniu pięknej książki współpracował Wyspiański z drukarzami i introligatorami. A jednym z nich – w którego warsztacie poeta stworzył eksperymentalną pracownię graficzną – był krakowski introligator Robert Jahoda.
Prowadzenie: Leszek Sibila

14 stycznia
„Mam ten dar bowiem; patrzę się inaczej”
Stanisław Wyspiański zdumiewa skalą swoich kreacyjnych możliwości, które przejawiały się z równą siłą w literaturze, malarstwie, teatrze czy w sztukach użytkowych. Na rozwój jego talentu wpływ miały nie tylko wielka historia, monumentalne dzieła i zabytki Krakowa, ale także podkrakowski folklor, wiejskie krajobrazy i zwyczaje. Wyspiański powiedział o sobie: „Mam ten dar bowiem; patrzę się inaczej” – i rzeczywiście potrafił dostrzec w zwyczajnej codzienności inspirację do tworzenia ponadczasowych dzieł. Podczas wykładu prześledzone zostaną źródła inspiracji w twórczości Stanisława Wyspiańskiego, jego związki z podkrakowską prowincją i wpływ dzieł artysty na przetworzone przez niego tradycje.
Prowadzenie: Ewelina Radecka

4 lutego
Wyspiański – czwarty wieszcz?
Stanisław Wyspiański był jednym z najwybitniejszych poetów i dramaturgów w historii literatury polskiej. Był twórcą oryginalnym zarówno w dziedzinie języka poetyckiego, jak i poetyckiej wyobraźni. Należał do pokolenia artystów, którzy odkrywali w sztuce nowe perspektywy, a równocześnie nie pozostawali obojętni na bieg dziejów i otaczającą ich rzeczywistość. Dla Wyspiańskiego dramaturga wielkie dylematy ludzkiego ducha i znaczenie jednostkowych wyborów łączyły się w symbolicznej wyobraźni z historią i losem narodu pozbawionego państwowości. W dumnej i tragicznej historii Polski znajdował źródło i siłę swych artystycznych wizji. Był „chory na Polskę”…
Prowadzenie: dr Jacek Olczyk

25 lutego
Czy Wyspiański był artystą awangardowym?
Stanisław Wyspiański był artystą wszechstronnym. Jego dorobek jako dramatopisarza, reformatora teatru, inscenizatora jest wybitny i należy do kanonu polskiego dziedzictwa kulturalnego i literackiego. Temat wykładu obejmuje malarską i plastyczną część jego twórczości. Podejmuje zadanie przedstawienia jej na tle dorobku innych polskich i europejskich współczesnych mu twórców. Jest poszukiwaniem cech zbieżnych z osiągnięciami różnych artystów, a także tych cech, które stanowią o oryginalności jego sztuki i jego własnej indywidualnej drodze artystycznej. Jest także próbą znalezienia odpowiedzi czy Wyspiański jako malarz, projektant, grafik, ilustrator na tle swojej epoki był artystą awangardowym.
Prowadzenie: Marta Marek