Salon pod Faetonem

Salon pod Faetonem

Spotkania, które wzięły swą nazwę od jednego z najpiękniejszych barokowych wnętrz Krakowa – sali Baltazara Fontany ozdobionej stiukiem przedstawiającym strącenie mitycznego Faetona. W ramach cyklu wykładów prezentowane są najcenniejsze i najciekawsze zbiory MHK, często przechowywane na co dzień w muzealnych magazynach. Spotkania w formule wykładu naukowego prowadzone są przez doświadczonych muzealników – kustoszy i opiekunów kolekcji oraz pracowników krakowskich ośrodków naukowych.

Wykłady naukowe odbywają się raz w miesiącu (w niedzielę) o godzinie 16.00 w Pałacu Krzysztofory, skrzydło zachodnie – sala audytoryjna Kupferhaus.


9 kwietnia
Ogrody Krakowa w średniowieczu i czasach nowożytnych
– funkcja, forma, roślinność
Kraków zajmuje poczesne miejsce wśród miast pięknych i malowniczych, posiadających wyróżniające się cechy przestrzeni i genius loci. Jednym z ważnych elementów jego tożsamości są ogrody, od czasów najdawniejszych wpisane w wizerunek miasta.
Przedmiotem wykładu są krakowskie ogrody. Wybrane przykłady klasztornych i świeckich ogrodów, o charakterze użytkowym i ozdobnym, tj. wirydarze, hortus conclusus pratum commune i łąki kwietne. Przedstawione też zostaną przemiany w sztuce ogrodowej Krakowa następujące od renesansu i takie zagadnienia jak: wpływy włoskie, kształtowanie się tzw. ogrodu włoskiego kwaterowego, ogrodnicy królewscy, rosnąca wiedza botaniczna oraz nowe rozumienie krajobrazu. Jako przykłady posłużą założenia ogrodowe z Krakowa i okolic, także i te rewaloryzowane: m.in. zamku królewskiego na Wawelu, Łobzowa, ogrodu Decjusza na Woli Justowskiej, ogrodu pałacowego na Prądniku Białym i ogrodu klasztornego na Bielanach.
Prowadzenie: dr hab. inż. arch. Agata Zachariasz, prof. Politechniki Krakowskiej

23 kwietnia
Ogród Botaniczny i jego osobliwości
Wykład poświęcony historii Ogrodu Botanicznego założonego w 1783 roku i będącego jednym z najstarszych tego rodzaju ośrodków w kraju, a także jego roli w popularyzacji wśród mieszkańców Krakowa nieznanych, egzotycznych i rzadkich okazów roślin. Słuchaczom zostaną przybliżone takie zagadnienia, jak: amerykańskie wyprawy botaników, którzy wracali do Krakowa z tysiącami nowych gatunków roślin, ich hodowla i ekspozycja w powstających specjalnie w tym celu budynkach ogrodowych – szklarniach, palmiarniach i oranżeriach, a także działalność naukowa Ogrodu Botanicznego, który w 2. połowie XIX wieku urósł do roli największego ośrodka badawczego w kraju. Wykład wzbogacony zostanie prezentacją archiwalnych zdjęć ogrodu ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.
Prowadzenie: dr hab. Józef Mitka, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik Ogrodu Botanicznego

7 maja
Od ogrodów prywatnych do publicznych założeń parkowych – historia krakowskich terenów zielonych od schyłku XVIII do XX stulecia
Wraz z rozwojem nowoczesnego Krakowa istotnym elementem miasta stały się parki i ogrody lokowane poza obrębem średniowiecznych murów. Kameralne ogrody prywatne powstające na terenie podmiejskich jurydyk stały się zalążkiem parków publicznych projektowanych przez miejskich ogrodników. Były one nie tylko enklawą zieleni i miejscem rekreacji, ale przede wszystkim nową przestrzenią życia towarzyskiego.
Prowadzenie: Elżbieta Lang

28 maja
Zieleń Twierdzy Kraków

Pośród historycznych polskich twierdz, Kraków zajmuje miejsce szczególne, dzięki stanowi zachowania i wielkości struktury fortecznej. Urządzenia militarne współtworzyła, uzupełniała i przenikała zieleń odpowiadająca funkcjom tych dzieł i stanowiąca jeden z elementów kształtujących krajobraz warowny. Wykład poświęcony zostanie omówieniu genezy, formy, funkcji oraz przekształceń zieleni fortecznej w odniesieniu do konstrukcji obronnych drugiego i trzeciego pierścienia krakowskiej twierdzy z 2. połowy XIX i początku XX wieku.
Prowadzenie: dr hab. inż. arch. Jadwiga Środulska-Wielgus

11 czerwca
Doktor Henryk Jordan i jego zielone dzieło
Podczas wykładu przybliżona zostanie postać doktora Henryka Jordana – lekarza, działacza społecznego, profesora UJ, prekursora kultury fizycznej oraz założyciela w 1889 roku jednego z pierwszych w ówczesnej Europie „ogrodu gier i zabaw ruchowych”. Prezentacja skupi się na przypomnieniu jordanowskiej koncepcji wychowania dzieci i młodzieży oraz historii, funkcjach rekreacyjnych, wychowawczych i patriotycznych istniejącego do dzisiaj jego największego dzieła, czyli znajdującego się w dzielnicy Krowodrza parku jego imienia.
Prowadzenie: Michał Grabowski

25 czerwca
Zielone plamy na mapie nowoczesności. Rola zieleni miejskiej w planach regulacyjnych Krakowa w 1. połowie XX wieku
„Kraków to miasto ogród z naturalnego rozwoju" – te słowa wypowiedział w 1912 roku Ebenezer Howard, twórca idei „garden city”. Wykład posłuży rozważaniom, czy Howard miał rację, na ile Kraków-ogród powstał w konsekwencji historycznego rozwoju , a na ile został starannie zaprojektowany? I czy w ogóle istnieje? Aby odpowiedzieć na te pytania, przedstawione zostanie miasto w skali mikro i makro, z lotu ptaka i przez lupę. Pomogą w tym plany regulacji urbanistycznej Krakowa: pochodzący z 1910 roku plan Wielkiego Krakowa oraz niemniej ważny, choć nazwany znacznie skromniej „plan inwestycyjny” z 1937 roku, od nazwiska twórcy znany jako Plan Dziewońskiego. To, jakie miejsce na tych mapach „idealnego Krakowa” zajęły tytułowe zielone plamy oraz jak idee realizowano w praktyce, jest dla użytkowników współczesnego miasta bardzo ważną nauką.
Prowadzenie: Kamila Twardowska