29 stycznia 2008 roku, otwarcie o godz. 12.00,
Kamienica Hipolitów, pl. Mariacki 3
Secesja w architekturze Krakowa
Kraków przełomu wieków stał się ośrodkiem myśli architektonicznej. Nie był co prawda miastem bogatym, ale istnienie silnego środowiska architektów, a zwłaszcza zaplecza intelektualnego i artystycznego, sprawiało, że architektura odgrywała w nim znacząca rolę. Wyrażało się to raczej eksperymentami artystycznymi, aniżeli ilością wznoszonych gmachów.
Za programowe dzieło secesji krakowskiej można uznać pawilon Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych (TPSP), zwany Pałacem Sztuki, a do najlepszych przykładów zaliczyć należy fasadę Starego Teatru.
Najdobitniej chyba secesja krakowska wypowiedziała się w sztuce użytkowej i dekoracji wnętrz, gdzie integracja sztuk była najpełniejsza. Najwybitniejszym z artystów był Stanisław Wyspiański, który w sposób nowatorski urządził wnętrza siedziby Towarzystwa Lekarskiego. Niezwykle bogatą dekorację zawdzięcza sala posiedzeń krakowskiej Izby Handlowo-Przemysłowej, mieszcząca się w Domu pod Globusem, innemu artyście, Józefowi Mehofferowi.
Najwyższych bodaj wyżyn sięgnęła secesja krakowska w dekoracji wnętrz kościelnych. Wyjątkową pozycję w tej dziedzinie zajął Stanisław Wyspiański, który w 1895 roku wykonał polichromię kościoła Franciszkanów, później także witraże w tejże świątyni.
Secesja trwała niezbyt długo, toteż nie powstało wiele dzieł w tym stylu, często jednak są to dzieła wybitne. Obok nich istnieją także pośledniejsze, jak dekoracje fasad kamienic, czy witraże w bramach i klatkach schodowych, anonimowych autorów. O ile dzieła wielkich twórców noszą piętno ich indywidualnego stylu, o tyle w pomniejszych pracach można wyodrębnić pewne cechy wspólne. Przede wszystkim budynki nie gubią się pod nadmiarem dekoracji, która przeważnie mieści się w wyznaczonych ramach. Raczej powściągliwie stosowana jest też asymetria. Częstym motywem dekoracji są rośliny, co jest w ogóle właściwe secesji. Zatem witraże rozkwitają irysami, makami czy topolami. Na fasadach królują liście kasztanowca. Równocześnie z nimi pojawiają się rozmaite motywy geometryczne, których źródłem jest secesja wiedeńska. Z nowymi wzorami zaś nader często sąsiadują motywy historyzujące, jakby zapatrzony w przeszłość Kraków przywdziewał modną szatę w taki sposób, by wciąż widać było tę dawną. |
