Wydarzenia

Ze zbiorów Cyfrowego Thesaurusa: Dom Legionistów przy Oleandrach

dodano 09.08.2017 - aktualizacja 18.10.2017
Dom Legionistów, projekt Adolf Szyszko-Bohusz, l. 30. XX w.
W 20. rocznicę wymarszu Pierwszej Kompanii Kadrowej z krakowskich Oleandrów w całym kraju odbyły się wielkie uroczystości. Szczególny charakter miały one w Krakowie, skąd rozpoczęła się droga do niepodległości 6 sierpnia 1914 r.
Rozpoczęły się one w niedzielę 5 sierpnia od specjalnej mszy świętej w Bazylice Mariackiej. Po nabożeństwie pochód przeszedł na ulicę Jagiellońską, gdzie na frontonie kamienicy pod nr. 9 odsłonięto okolicznościową tablicę pamiątkową, ufundowaną przez Koło Mieszczańskie, które tutaj właśnie miało swoją siedzibę. Następnie udano się na ulicę Piłsudskiego. Tam na kamienicy, mieszczącej wówczas seminarium nauczycielskie, wmurowano okazałą tablicę, przypominającą o uchwale Rady Miasta Krakowa, która 3 października 1933 r. postanowiła zmienić nazwę ul. Wolskiej na ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego.
Po odsłonięciu tablicy uformował się pochód, zmierzający w stronę Oleandrów. Na jego czele szli ci, którzy dwadzieścia lat wcześniej ruszyli do zaboru rosyjskiego.

Idą… Wzrok nie może oderwać się od siwych mundurów, okrągłych maciejówek i wysokich czak ułańskich Beliniaków.
Wracają… wiedzieliśmy, że wrócą. Wyszli z tego miejsca przed laty dwudziestu. Otrzymali rozkaz: „Kierunek marszu – Polska Niepodległa” – I doszli. Nie wszyscy. Kolumna jest bardziej zwarta. Idzie krokiem powolniejszym – niż wtedy… Bo mają za sobą 20 lat marszu – pisał wówczas Ilustrowany Kurier Codzienny w relacji zatytułowanej Pierwsza Kadrowa wraca do Oleandrów.

Kulminacyjnym punktem krakowskich obchodów rocznicowych było otwarcie Domu Legionistów przy ul. Oleandry 3, a dokładniej jego pierwszego skrzydła. Docelowo dom, zaprojektowany przez wybitnego architekta krakowskiego Adolfa Szyszko-Bohusza, miał składać się z dwóch identycznych budynków połączonych trzecim oraz kolumnadą. Niestety, brak funduszy i wybuch II wojny światowej spowodował, że domu nie dokończono. Po wojnie komunistyczne władze oczywiście budowy nie kontynuowały, a w latach 70. w miejscu drugiego budynku postawiono biurowiec, co przekreśliło szanse na dokończenie projektu Szyszko-Bohusza.
Pierwotny projekt Domu Legionistów, a także zdjęcia z jego budowy i uroczystego otwarcia można oglądać w portalu Cyfrowy Thesaurus. Polecamy.