Wydarzenia

27.02.2018 kalendarium 31
Pałac Krzysztofory

Krakowskie kolokwium: Czy Polska mogła uniknąć rozbiorów?

dodano 10.02.2018 - aktualizacja 22.02.2018
27 lutego, o godz. 18.00 zapraszamy sali audytoryjnej Kupferhaus (Pałac Krzysztofory) na debatę Czy Polska mogła uniknąć rozbiorów? z cyklu Krakowskie kolokium. W debacie udział wezmą: prof. Bożena Popiołek (Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie), prof. Zofia Zielińska (Uniwersytet Warszawski), prof. Wojciech Kriegseisen (Polska Akademia Nauk w Warszawie. Prowadzenie Michał Niezabitowski (dyrektor MHK).

5 sierpnia 1772 r. Rosja, Prusy i Austria podpisały w Petersburgu traktat dotyczący podziału ziem Rzeczypospolitej. Nastąpił I rozbiór. Pierwsza próba zaboru ziem Rzeczypospolitej Polski i Litwy miała jednak miejsce znacznie wcześniej – w okresie potopu szwedzkiego. W 1656 r. w Radnot podpisany został traktat, na mocy którego miał się dokonać podział państwa polsko-litewskiego. Układ ten zawarły Szwecja, Brandenburgia, Siedmiogród, Kozacy oraz książę Bogusław Radziwiłł.

W dyskusji o przyczynach rozbiorów nierozstrzygnięte pozostaje wciąż pytanie o to, czy w procesie upadku państwa polskiego większą rolę odegrały czynniki zewnętrzne, czy wewnętrzne.
W polskiej historiografii spory trwają również wokół tezy, według której Polska miała szansę zachować formalną niepodległość, gdyby jej przedstawiciele nie podejmowali prób reformowania państwa i odzyskiwania pełnej suwerenności.

Czy rację ma prof. Norman Davies, pisząc: „Rzeczpospolita została unicestwiona nie z powodu anarchii wewnętrznej, została unicestwiona dlatego, że wielokrotnie próbowała się reformować”?
Czy rację mają historycy uważający, że dla słabej i podzielonej w XVIII w. Rzeczypospolitej jedynym zabezpieczeniem przed rozbiorami było trwanie jako protektorat Rosji?
Czy konfederacja barska, a następnie reformy Sejmu Wielkiego przyśpieszyły upadek Rzeczypospolitej?
A może gdyby nie doszło do wojny polsko-rosyjskiej w 1792 r., a następnie insurekcji kościuszkowskiej Polska miałaby szansę na ocalenie niepodległości?